201606.25
0
0

weksel_wzor_ozdobnyDochodzenie roszczeń z weksla in blanco może budzić wątpliwości związane z ciężarem dowodu w zakresie, w jakim jego posiadacz był uprawniony go uzupełnić. Co do zasady, dotyczy to kwoty, która ma być wpisana na wekslu zgodnie z deklaracją wekslową. Bezdyskusyjny jest fakt, iż to na dłużniku wekslowym spoczywa przedstawienie dowodu niezgodnego z porozumieniem wekslowym uzupełnienia weksla przez powoda.1 Wątpliwości mogą wynikać ze sposobu rozkładu ciężaru dowodu i wskazywanych przez strony postępowania okoliczności, uzasadniających sumę wpisaną przez posiadacza na wekslu. Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku 31 marca 2011 roku2 stwierdził, że podniesienie przez wystawcę weksla in blanco zarzutu wypełnienia go niezgodnie z deklaracją wekslową w zakresie dotyczącym wysokości zadłużenia wystawcy weksla ze stosunku podstawowego powoduje przerzucenie ciężaru dowodu na posiadacza. W takiej sytuacji posiadacz weksla jest obciążony ciężarem wykazania istnienia i rozmiaru zadłużenia ze stosunku podstawowego.

W sytuacji zakwestionowania przez dłużnika wekslowego prawidłowości uzupełniania weksla, wierzyciel wekslowy jest zobowiązany wskazać, jaki tytuł stanowi podstawę jego żądania i okazać stosowne wyliczenie.3 Nałożenie na posiadacza weksla in blanco obowiązku wskazania sposobu oznaczenia sumy wpisanej przez niego na wekslu jest uzasadnione, ponieważ w przypadku odmiennej regulacji dłużnik wekslowy byłby pozbawiony możliwości kwestionowania prawidłowości wypełnienia dokumentu. Wskazuje się również, że obowiązek ten wynika z samej istoty weksla in blanco. Przedmiotowy obowiązek nie mógłby bowiem zostać nałożony na posiadacza weksla zupełnego, albowiem wówczas sam weksel stanowiłby uzasadnienie wysokości żądania.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z 31 marca 2011 roku4, w mojej ocenie bardzo trafnie, stwierdził że w przedstawionym powyżej poglądzie istnieje pewna sprzeczność, polegająca na tym, iż z jednej strony dłużnik wekslowy ma wykazać niezgodność uzupełnienia weksla z deklaracją, zaś z drugiej nakłada na posiadacza weksla obowiązek wykazania, w jaki sposób została wyliczona kwota wpisana na wekslu i czy jest ona zgodna z porozumieniem wekslowym. Należy jednak przyjąć, że to na dłużniku wekslowym spoczywa inicjatywa, albowiem poprzez upoważnienie remitenta do uzupełnienia weksla in blanco, dłużnik godzi się na to, że treść uzupełnionego weksla stanowić będzie uzasadnienie kwoty dochodzonej na jego podstawie. Orzecznictwo sądowe przyjmuje, że podniesienie przez dłużnika wekslowego zarzutu niezgodności uzupełnienia weksla z porozumieniem
i przedstawienie okoliczności potwierdzających taką niezgodność, nie może prowadzić do przeniesienia ciężaru dowodu na wierzyciela wekslowego. W rezultacie na posiadaczu weksla spoczywałby obowiązek podania, z jakiego tytułu domaga się zapłaty i przedstawienia stosownych wyliczeń.5 Przyjęcie stanowiska przeciwnego skutkowałoby sytuacją, w której powołanie się przez wystawcę weksla na zarzut niezgodnego z deklaracją wekslową jego uzupełnienia nakładałoby na posiadacza weksla obowiązek uzasadnienia jego żądania i jego wysokości. Okolicznością podlegającą badaniu przez sąd jest niezgodność uzupełnienia weksla z deklaracją wekslową. Dłużnik wekslowy wywodzi z niej skutki prawne, w związku z czym, to na nim powinien spoczywać ciężar dowodu w tym zakresie.

W postępowaniu nakazowym między pierwotnymi kontrahentami wekslowymi okoliczności leżące w stosunkach pozawekslowych są badane w drugiej fazie i w ostateczności wpływają na zakres odpowiedzialności pozwanego. Jednakże to w gestii pozwanego pozostaje inicjatywa przeniesienia sporu z weksla do tej fazy postępowania Do niego także należy inicjatywa w zakresie badania zgodności sposobu uzupełnienia weksla z porozumieniem wekslowym.6 Jest to konsekwencją udzielenia przez dłużnika wekslowego upoważnienia dla posiadacza do uzupełnienia weksla. W praktyce, posiadacz weksla na tym etapie postępowania z reguły jest jego aktywnym uczestnikiem. Brak takiej aktywności po stronie posiadacza weksla mógłby prowadzić do negatywnych konsekwencji procesowych, przede wszystkim w postaci uznania okoliczności za udowodnione zgodnie z twierdzeniami pozwanego. Sytuacja dowodowa posiadacza weksla jest ułatwiona poprzez przyjęcie przez niego deklaracji wekslowej, zawierającej wskazówki jego uzupełnienia.


1 Uchwała składu 7 sędziów SN z 7 stycznia 1967 roku, III CZP 19/66, OSNCP 1968, nr 5, poz. 79; wyrok SA w Poznaniu z 9 marca 2011 roku, I ACa 122/11, Lex nr 898634.
2 I ACa 164/11, Lex nr 898637.
3 Wyrok SA w Poznaniu z 2 marca 2005 roku, I ACa 1413/04, OSA 2006, nr 4, poz. 10; wyrok SA w Katowicach z 28 sierpnia 2007 roku, IACa 442/07, Biuletyn SA Katowice 2008, nr 1, s. 28; wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 9 marca 2011 roku, I ACa 122/11, Lex nr 898634.
4 I ACa 164/11, Lex nr 898637.
5 Wyrok SN z dnia 17 stycznia 2008 roku, III CSK 193/07, PB 2008, nr 5, s. 17, wyrok SA w Poznaniu z 31 marca 2011 roku, I ACa 164/11, Lex nr 898637.
6 Wyrok SN z 21 października 2010 roku, IV CSK 109/10, Legalis.

Skomentuj

Twój adres e-mail nie będzie publikowany. Wymagane pola zostały zaznaczone. *