201606.25
0
0

accountant-1238598_1280Funkcje weksla w obrocie gospodarczym stanowiły przedmiot licznych wypowiedzi doktryny.1 Po pierwsze należy stwierdzić, że weksel umożliwia dokonywanie transakcji gospodarczych, których nie można byłoby zrealizować z powodu braku gotówki. Weksel zastępuje bowiem środki pieniężne, ale w świetle prawa nie stanowi środka płatniczego. Sytuacja, w której dłużnik wystawia weksel i wręcza go wierzycielowi nie może być utożsamiana z dokonaniem zapłaty. Poprzez odroczenie płatności za zakupione towary lub świadczone usługi do daty wskazanej w dokumencie, weksel umożliwia dokonywanie różnorodnych transakcji w obrocie gospodarczym, bez konieczności natychmiastowej zapłaty gotówką. W literaturze przyjmuje się, że zastosowanie weksli zmniejsza zapotrzebowanie na gotówkę i umożliwia kompensatę roszczeń oraz dokonywanie rozliczeń bezgotówkowych. 2

Doktryna wyróżnia pięć zasadniczych funkcji weksla, a mianowicie: funkcję płatniczą, obiegową, gwarancyjną, kredytową oraz refinansową.3

FUNKCJA PŁATNICZA

Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 9 stycznia 1930 roku4 trafnie wskazał, że weksel nie stanowi surogatu pieniądza, w związku z czym jego wręczenie nie może być równoznaczne z zapłatą. W literaturze przyjmuje się5, że funkcja płatnicza polega na regulowaniu zobowiązań płatniczych przez wręczenie weksla w miejsce zapłaty w transakcjach gospodarczych oraz na wykorzystaniu weksla w celu umorzenia dotychczasowego zobowiązania. Natomiast zapłata następuje dopiero w chwili dokonania zapłaty sumy wekslowej. Należy podkreślić, że wierzyciel nie ma obowiązku przyjęcia weksla w miejsce zapłaty w pieniądzu, ponieważ przyjęcie weksla w miejsce zapłaty może nastąpić wyłącznie na mocy porozumienia stron.

FUNKCJA OBIEGOWA

Możliwość nieograniczonego przenoszenia praw z weksla w trybie indosu z jednej osoby na drugą stanowi funkcję obiegową weksla. Do nadejścia terminu płatności weksel może być wręczany w miejsce zapłaty w wielu transakcjach handlowych.

FUNKCJA GWARANCYJNA

Funkcja gwarancyjna weksla polega na zabezpieczeniu zapłaty weksla przez wszystkie osoby na nim podpisane. W rezultacie zwiększa to prawdopodobieństwo zaspokojenia wierzyciela, ponieważ wielość osób podpisanych na wekslu w charakterze wystawcy, poręczyciela lub indosanta poszerza krąg dłużników wekslowych. W literaturze przyjmuje się6, że gwarancją zapłaty weksla jest: abstrakcyjny i bezwarunkowy charakter zobowiązania wekslowego, ograniczona liczba zarzutów, które mogą być podnoszone przez dłużnika wekslowego, solidarna odpowiedzialność wszystkich dłużników wekslowych oraz szybki tryb postępowania w sądowym dochodzeniu roszczeń i egzekwowaniu należności wekslowych. Możliwość dochodzenia w trybie postępowania nakazowego wierzytelności wekslowej umożliwia wierzycielowi szybkie zaspokojenie roszczeń z weksla. Funkcja gwarancyjna weksla zapewnia pewność i bezpieczeństwo obrotu wekslowego.

FUNKCJA KREDYTOWA

Funkcja kredytowa weksla stanowi odroczenie terminu płatności należności do daty oznaczonej na wekslu. Wierzyciel udziela dłużnikowi wekslowemu kredytu towarowego, polegającego na odroczeniu terminu płatności świadczenia pieniężnego z tytułu udzielonej pożyczki, zakupu towarów lub usług w zamian za weksel. Odnosi się to do sytuacji, w której dłużnik nie dysponuje wystarczającą ilością środków pieniężnych, a nabywa towary lub usługi. Wówczas może skorzystać z weksla i w ten sposób uzyskuje odroczenie terminu płatności.

FUNKCJA REFINANSOWA

Funkcja refinansowa weksla polega na możliwości złożenia weksla do dyskonta, czyli zastąpieniu kredytu kupieckiego bankowym kredytem dyskontowym. Dyskonto umożliwia remitentowi wcześniejsze uzyskanie gotówki, ponieważ bank wykupuje weksel przed nadejściem terminu płatności.7 W ten sposób posiadacz weksla uzyskuje niezbędne środki pieniężne, ponieważ bank wypłaca mu sumę wekslową pomniejszoną o dyskonto, czyli prowizję oraz odsetki za okres od daty zakupu weksla do dnia jego płatności. Dyskonto weksli jest bowiem operacją bankową, a jego warunki wskazywane są, co do zasady, w regulaminach bankowych. Zwykle są one wzorowane na uchwale Zarządu NBP nr 2/98 z 27 lutego 1998 roku w sprawie rodzajów weksli przyjmowanych przez Narodowy Bank Polski do redyskonta oraz zasad ich redyskontowania (Dz. Urz. NBP Nr 3, poz. 5 ze zm.).


1 M. Michalski, Funkcje gospodarcze weksla, PUG 1992, nr 4, s. 75; M.H. Koziński, Weksle, w: System Prawa Prywatnego, t. 18, red. A. Szumański, Warszawa 2005, s. 182-193; A. Szpunar, M. Kaliński, Komentarz…, s. 22-23.
2 L. Bagińska, Prawo…, str. 33
3 J. Jastrzębski, M. Kaliński, Prawo…, s. 29-34; M. Czarnecki, L. Bagińska, Prawo…, s. 26-31.
4 III Rw 649/29, PPH 1930, poz. 104.
5 L. Bagińska, Prawo…, s. 33.
6 Ibidem., s. 34.
7 A. Doliński, Polskie prawo wekslowe, s. 108-109, Poznań 1925.

Skomentuj

Twój adres e-mail nie będzie publikowany. Wymagane pola zostały zaznaczone. *