201607.25
0
0

angry-man-274175_1280Dłużnik wekslowy może kierować zastrzeżenia, zwane zarzutami, przeciwko żądaniom zapłaty przez posiadacza weksla. Należy podkreślić, że zarzutów wekslowych nie można utożsamiać z zarzutami będącymi środkiem zaskarżenia od nakazu zapłaty wydanego przez sąd. Przed roszczeniami powoda pozwany może bronić się wszelkimi dopuszczalnymi zarzutami wekslowymi.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że wniesienie przez pozwanego zarzutów nie skutkuje pozbawieniem mocy nakazu zapłaty. Odmiennie kwestia ta wygląda w postępowaniu upominawczym, gdzie wniesienie sprzeciwu od nakazu zapłaty pozbawia go mocy. W zarzutach od nakazu zapłaty, zgodnie z treścią art. 493 k.p.c., pozwany wskazuje, czy zaskarża nakaz w całości czy w części, przedstawia wszystkie zarzuty pod rygorem ich pominięcia w dalszej części postępowania, a także wskazuje wszystkie okoliczności faktyczne wraz z dowodami na ich potwierdzenie.

Jeżeli pozwany skutecznie wniesie zarzuty od nakazu zapłaty, tj. pismo zawierające zarzuty spełnia warunki formalne, warunki fiskalne i zostało wniesione w terminie przewidzianym przez ustawę, przewodniczący podejmuje decyzję o wyznaczeniu rozprawy i zarządza doręczenie zarzutów od nakazu zapłaty powodowi.

Zarzuty, które mogą być skutecznie podnoszone przez pozwanego, są uzależnione od stanu faktycznego konkretnej sprawy. Wynika to z treści art. 17 ustawy PrWeksl, który wprowadza ograniczenia co do rodzaju zarzutów, jakie może podnosić pozwany. Statuuje on, że osoby, przeciwko którym dochodzi się praw z weksla, nie mają możliwości powoływania się na zarzuty oparte na stosunkach osobistych z wystawcą weksla lub z poprzednimi posiadaczami. Wyjątkiem od tej reguły jest sytuacja, w której posiadacz, nabywając weksel, świadomie działał na szkodę dłużnika. Takie uregulowanie jest wyrazem abstrakcyjnego charakteru zobowiązania wekslowego i oderwania tego zobowiązania od stosunku podstawowego, w ramach którego wystawiono weksel.

W doktrynie wyróżnia się cztery kategorie zarzutów, na które może powoływać się pozwany wnosząc zarzuty od nakazu zapłaty w postępowaniu wekslowym, a mianowicie zarzuty formalne, materialne, obiektywne i subiektywne.1

Zarzuty formalne mają oparcie w przepisach prawa procesowego i dotyczą postępowania sądowego. Do tej kategorii zarzutów najczęściej zalicza się: zarzut niewłaściwości sądu, zapis na sąd polubowny, zarzut braku zdolności sądowej lub procesowej pozwanego, brak legitymacji procesowej, powaga rzeczy osądzonej (res iudicata) czy zarzut błędnego oznaczenia wartości przedmiotu sporu.

Zarzuty materialne opierają się na prawie wekslowym lub wynikają z treści weksla. Mogą być również oparte na bezpośrednich stosunkach z posiadaczem weksla albo mieć oparcie w przepisach prawa cywilnego.

Zarzuty obiektywne to takie, które wynikają z treści weksla, a które powodują nieważność zobowiązania. Przykładem może być między innymi: brak zdolności wekslowej oraz zdolności do działań wekslowych, zarzut braku formy i nieautentyczności podpisu oraz braku protestu lub spóźnionego protestu, zarzut zmiany tekstu weksla, zarzut przedawnienia. Mianem zarzutów obiektywnych (bezwzględnych, in rem) określa się zarzuty wynikające bezpośrednio z treści samego weksla albo znajdujące uzasadnienie w przepisach ustawy i powodujące nieważność zobowiązania wekslowego. Ten rodzaj zarzutów sprawia, że weksle i implicite płynące z niego zobowiązanie jest nieważne. W odróżnieniu bowiem od zarzutów subiektywnych, zarzuty obiektywne mają zastosowanie do wszystkich zainteresowanych. Zarzuty obiektywne nie opierają się bowiem na stosunkach osobistych dłużnika z poprzednimi posiadaczami weksla. Nie mogą być podnoszone tylko wtedy, gdy Prawo wekslowe na to nie zezwala, np. wystawca weksla trasowanego nie może uwolnić się od odpowiedzialności za zapłatę weksla.

W literaturze wyróżnia się cztery grupy zarzutów obiektywnych:

I. zarzuty, które przysługują każdemu dłużnikowi wekslowemu,
II. zarzuty, które służą tylko danemu dłużnikowi,
III. zarzuty, które są skuteczne wobec każdego posiadacza weksla,
IV. zarzuty, które są skuteczne wyłącznie w stosunku do danego wierzyciela.2

Zarzuty subiektywne mają zastosowanie jedynie w stosunku do oznaczonego wierzyciela, albowiem są oparte na stosunkach osobistych z konkretnym wierzycielem wekslowym. W literaturze wyróżnia się m.in.: zarzuty związane z czynnością prawną będącą podstawą wręczenia weksla, dotyczące samego wręczenia weksla, podpisu z grzeczności, pozorności indosu, prolongaty, potrącenia, zrzeczenia się roszczenia przez wierzyciela lub zawarcia ugody albo związane z wekslem in blanco. 3

Zarzuty subiektywne można podzielić na cztery grupy:

I. zarzuty oparte na stosunkach osobistych danego dłużnika z tym wierzycielem, któremu się je przeciwstawia,

II. zarzuty oparte na stosunkach osobistych dłużnika wekslowego z wystawcą lub
z poprzednim posiadaczem,

III. zarzuty, które służą wyłącznie danemu dłużnikowi,

IV. zarzuty służące wszystkim dłużnikom.

Odpowiedzialność dłużnika wekslowego wiąże się bezpośrednio z zarzutami, jakie należy podnieść, aby skutecznie uchylić się od zapłaty wynikającej z weksla. Odpowiedzialność dłużnika wekslowego różni się zasadniczo od odpowiedzialności za dług nie wynikający z weksla. Dłużnik taki nie może bowiem wobec późniejszego posiadacza zasłaniać się zarzutami wynikającymi ze stosunku osobistego z wystawcą lub poprzednimi posiadaczami – art. 17 PrWeksl Dłużnik będzie więc musiał uiścić całą sumę wekslową, nawet jeżeli sam świadczenia wzajemnego nie otrzymał. Zarzuty osobiste są jednak dopuszczalne, jeżeli posiadaczem weksla jest osoba, z którą dłużnika łączy stosunek pozawekslowy, który uzasadnia dany zarzut. Jeżeli jednak osoba ta puściła weksel w obieg, wobec tego weksel nie był już wtedy in blanco. Wyjątkowo, jeśli dany posiadacz weksla nabywając go działał świadomie na szkodę dłużnika, wówczas dopuszczalna jest możliwość podniesienia przeciwko niemu zarzutów opartych na stosunkach dłużnika z poprzednimi posiadaczami. Z działaniem na szkodę dłużnika mamy do czynienia, gdy nabywca wie, że dłużnik ma zarzuty osobiste przeciwko osobie, od której dany dokument – weksel nabywa, ma zatem świadomość, że wskutek nabycia weksla odcina je dłużnikowi, oraz, że w wyniku tego dłużnik poniesie szkodę, gdyż będzie musiał zapłacić sumę wekslową, chociaż nie otrzymał należnego mu świadczenia.


1 L. Bagińska, Prawo…, s. 156.
2 I. Heropolitańska, Prawo wekslowe i czekowe. Praktyczny komentarz, Warszawa 2011, s. 144.
3 Ibidem., s. 145.

Skomentuj

Twój adres e-mail nie będzie publikowany. Wymagane pola zostały zaznaczone. *