201604.21
0
0

tornado-1226488_1280Zgodnie z art. 67 ust.1, pkt 3 p.z.p. zamawiający może zastosować tryb z wolnej ręki, gdy ze względu na wyjątkową sytuację, nie wynikającą z przyczyn leżących po jego stronie, której nie mógł on przewidzieć, wymagane jest natychmiastowe wykonanie zamówienia, przy czym nie można zachować terminów określonych dla innych trybów udzielania zamówień. Jak można zauważyć, warunkiem zastosowania tego przepisu, jest kumulatywne spełnienie następujących przesłanek:

(a) wystąpiła wyjątkowa sytuacja, której zamawiający nie mógł przewidzieć;

(b) nie wynikała ona z przyczyn leżących po stronie zamawiającego;

(c) wymagane jest, żeby zamówienie zostało natychmiast wykonane;

(d) wykonanie zamówienia, w terminach przewidzianych dla innych trybów udzielania zamówień, nie jest możliwe.

Wyjątkowa sytuacja, w której można udzielić zamówienia z wolnej ręki, musi być dla zamawiającego nieprzewidywalna. NSA w swoim wyroku z dnia 14 czerwca 2011 roku1 stwierdza, że jest to takie zdarzenie, które w normalnych warunkach jest mało prawdopodobne. Nakazuje przy tym, by przewidywalność konkretnych zdarzeń oceniać w sposób obiektywny, tj. podobnie do należytej staranności dłużnika. Jako okoliczności nieprzewidywalne, wymienia w szczególności zdarzenia losowe i niezależne od zamawiającego, np. katastrofy czy awarie. Zdaniem NSA, do takich okoliczności należy zaliczyć konieczność natychmiastowego udzielenia zamówienia, będącą wynikiem przeciągającego się postępowania o jego udzielenie, jeżeli nie było w tym winy zamawiającego. Można zatem wywnioskować a contrario, że celowa opieszałość zamawiającego, która będzie miała na celu przeciągnięcie postępowania do momentu konieczność natychmiastowego wykonania zamówienia, nie może stanowić podstawy do jego udzielenia w trybie z wolnej ręki. Jak trafnie zauważa M. Wieczorek2, nieprzewidywalność należy rozpatrywać w sposób indywidualny, gdyż zdarzenia uznawane w jakimś środowisku za typowe, mogą w innym otoczeniu być uznane za całkowicie nieprzewidywalne.

W opinii WSA w Warszawie3, podjęcie niezbędnych działań do minimalizacji jakiegoś zagrożenia (np. takiego, które ma na celu zapobiegnięcie wystąpieniu ewentualnej katastrofy), można uznać za sytuację wyjątkową w rozumieniu art. 67 ust. 1, pkt 3 p.z.p., pomimo że co do zasady, sytuacja taka powinna być trudna do przewidzenia. UZP4 zwraca uwagę, że w przypadku, gdy realizacja zamówienia uzależniona jest od spełnienia pewnych dodatkowych obowiązków, za nieprzewidywalne nie można uznać działań lub zaniechań organów publicznych.

Wymagalność natychmiastowego wykonania zamówienia, trzeba interpretować przez pryzmat wystąpienia nagłego, wyjątkowego zdarzenia, które w konsekwencji prowadzi do potrzeby bezzwłocznego wykonania zamówienia. Jak zauważa J.E Nowicki5, należy odróżnić pilność, od natychmiastowej konieczności wykonania zamówienia. W jego opinii, nie każde zamówienia, które powinno być wykonane w trybie pilnym można zakwalifikować jako nie cierpiące zwłoki. Powinno się zawsze brać pod uwagę wszystkie skutki i konsekwencje, które mogą wystąpić, jeżeli zamówienie nie zostanie udzielone natychmiast. Zdaniem UZP6, potrzeba natychmiastowego wykonania zamówienia powinna wynikać z konieczności ochrony jakiegoś interesu. Interes taki, powinien być zagrożony naruszeniem w przypadku zbyt długiego okresu oczekiwania na udzielenie zamówienia, w związku z wystąpieniem jakichś nieprzewidywalnych wydarzeń. UZP jako przykłady takich interesów podaje: ochronę zdrowia i życia, zapobieganie szkodzie w majątku, bezpieczeństwo oraz ochronę środowiska.

Jeżeli chodzi o warunek niemożliwości wykonania zamówienia w terminach przewidzianych dla innych trybów, trzeba brać pod uwagę całość przepisów p.z.p. Szczególną uwagę należy zwrócić na tryb negocjacji bez ogłoszenia, w którym jako jedną z przesłanek jego zastosowania (art. 62 ust. 1, pkt. 4 p.z.p.), ustawodawca podaje pilną potrzebę wykonania zamówienia (niemożliwą do przewidzenia, powstałą bez winy zamawiającego). Oznacza to, że natychmiastowość wykonania jest stanem kwalifikowanym powyższej przesłanki i może mieć zastosowanie dopiero wtedy, gdy nie jest nawet możliwe udzielenie zamówienia w trybie negocjacji bez ogłoszenia. Można przyjąć, że warunkiem koniecznym do udzielenia zamówienia z wolnej ręki, jest jego wymagalność „z dnia na dzień”7.

M. Wieczorek8 zwraca uwagę, że zawsze przy stosowaniu zamówienia z wolnej ręki w sytuacjach wyjątkowych, należy mieć na uwadze zasadę proporcjonalności. Oznacza to, że zamówienie powinno dotyczyć wyłącznie zakresu, który jest konieczny do tego by zapobiec lub ograniczyć skutki określonego zdarzenia, a także zabezpieczyć bieżące, najpilniejsze potrzeby zamawiającego, w okresie potrzebnym do przeprowadzenia procedur konkurencyjnych. W związku z tym M. Wieczorek, przy stosowaniu tej przesłanki, nie widzi potrzeby udzielenia zamówienia w pełnym zakresie lub na dłuższy okres (np. jednego roku).


1 Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2011 roku, sygn. II GSK 688/10
2 M. Wieczorek, Udzielanie zamówień z wolnej ręki w aspekcie wybranych problemów praktycznych, z uwzględnieniem krajowej branży IT., Zamówienia Publiczne Doradca 07/2010.
3 Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2008 roku, sygn. V SA/Wa 2403/07.
4 Urząd zamówień publicznych, Przesłanki zastosowania trybu zamówienia z wolnej ręki., Monitor Zamówień Publicznych 05/2010, str. 48.
5 J.E. Nowicki, Zamówienie z wolnej ręki., Zamówienia Publiczne Doradca 01/2005, str. 35
6 Urząd Zamówień Publicznych, Przesłanki
7 Urząd zamówień publicznych, Wytyczne…, str. 27.
8 M. Wieczorek, Zamówienia…

Skomentuj

Twój adres e-mail nie będzie publikowany. Wymagane pola zostały zaznaczone. *