201606.25
0
0

Roszczenia wekslowe są dochodzone w postępowaniu procesowym. Zakłada ono istnienie dwóch stron, czyli powoda i pozwanego, między którymi toczy się spór. Jeżeli chodzi o stronę powodową – co do zasady, powodem jest uprawniony z weksla. Zdarza się, że powodem może być zobowiązany z weksla, który spłacił swoje zobowiązanie i któremu przysługują roszczenia względem pozostałych dłużników wekslowych. W przypadku strony pozwanej – pozwanym jest zwykle wystawca weksla bądź jego akceptant, a także inne osoby zobowiązane z weksla – awalista lub indosant.

W tym miejscu należy zaznaczyć, że posiadacz weksla, występując na drogę postępowania sądowego w celu dochodzenia roszczeń z weksla, może wytoczyć powództwo przeciwko jednemu, kilku lub wszystkim dłużnikom wekslowym bez potrzeby zachowania porządku, w jakim się zobowiązali.1 Ponadto, w myśl regulacji art. 47 PrWeksl, dłużnicy wekslowi ponoszą odpowiedzialność solidarną. Niemniej jednak sądowe dochodzenie roszczeń przeciwko jednemu dłużnikowi nie ogranicza dochodzenia roszczeń przeciwko innym dłużnikom, także będącym następcami prawnymi dłużnika, przeciwko któremu najpierw skierowano powództwo cywilne.

Rozstrzygnięcie wydane przez sąd może dotyczyć sfery prawnej kilku podmiotów, mogących występować zarówno po stronie pozwanej, jak i powodowej, albo po obu stronach. Taka konstrukcja objęta jest ramami procesowej instytucji współuczestnictwa materialnego lub formalnego.

WSPÓŁUCZESTNICTWO PROCESOWE PO STRONIE DŁUŻNIKA WEKSLOWEGO

Współuczestnictwo występujące pomiędzy kilkoma współwystawcami, współakceptantami, współindosantami lub współporęczycielami wchodzi w zakres współuczestnictwa materialnego z uwagi na wspólność obowiązków, tj. solidarną odpowiedzialność za zapłatę weksla oraz oparcie ich na tej samej podstawie faktycznej, którą jest weksel, a także na tożsamej podstawie prawnej, czyli przepisach PrWeksl. Mimo faktu, że odpowiedzialność tych osób za zapłatę weksla jest solidarna, zaś w niektórych sytuacjach łączne wystąpienie kilku osób na wekslu jest niezbędne, to proces o roszczenie z weksla może toczyć się przeciwko niektórym z nich lub łącznie przeciwko wszystkim. W związku z tym współuczestnictwo pomiędzy współdłużnikami wekslowymi nie będzie konieczne.

Fakt, że współuczestnictwo nie jest konieczne, nie decyduje o tym, iż nie będzie ono jednolite, czyli takie, w przypadku którego wyrok może dotyczyć niepodzielnie wszystkich dłużników.2 W sytuacji, gdy kilka osób weksel wystawiło, indosowało lub poręczyło współuczestnictwo nie będzie jednolite, albowiem wyrok może zawierać różne rozstrzygnięcia w stosunku do współuczestników. Jeżeli jednak jako trasata wskazano kilka osób, które dokonały akceptu, współuczestnictwo będzie miało charakter jednolity. Gdyby jeden z trasatów nie zaakceptował weksla, całe przyjęcie weksla z mocy art. 25 PrWeksl będzie nieważne. Cytowany przepis stanowi, że przyjęcie podpisuje trasat, a gdy jest on wieloosobowy – na wekslu muszą podpisać się wszyscy trasaci. W przypadku, gdy podpis jednego z nich jest nieważny, nawet gdy pozostałe podpisy zostały złożone prawidłowo, sąd nie może wydać nakazu zapłaty z weksla. Jest to konsekwencja braku skutecznego zaakceptowania weksla. Natomiast, jeżeli wszyscy trasaci ważnie się zobowiązali, to sąd obligatoryjnie musi wydać identyczne rozstrzygnięcia wobec wszystkich.

Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, zawartym w postanowieniu z dnia 20 stycznia 1977 roku, w przypadku, gdy kilka osób podpisało się na wekslu w różnym charakterze (jako poręczyciel czy indosant), to współuczestnictwo będzie współuczestnictwem materialnym.3 Jest ono oparte na ciążącym na nich wspólnie obowiązku zapłaty sumy wekslowej, mimo, że różne stosunki prawne są podstawą zaciągnięcia zobowiązania wekslowego.4 Ponadto, przedmiotowe współuczestnictwo będzie oparte na tożsamej podstawie prawnej, którą jest PrWeksl oraz na tej samej podstawie faktycznej, czyli złożeniu podpisu na tym samym wekslu. W tym miejscu należy zaznaczyć, że współuczestnictwo tych dłużników wekslowych również nie będzie współuczestnictwem koniecznym z uwagi na treść art. 47 ust. 2 PrWeksl. Stanowi on, że posiadacz weksla może dochodzić roszczeń przeciwko jednemu, kilku lub wszystkim dłużnikom wekslowym. Z kolei możliwość podjęcia przez sąd różnych rozstrzygnięć w stosunku do każdego z dłużników wekslowych wynika z art. 7 PrWeksl, który wskazuje, że jeżeli na wekslu znajdują się podpisy osób niezdolnych do zaciągania zobowiązań wekslowych, podpisy osób nieistniejących, podpisy fałszywe albo podpisy, które z jakiejkolwiek innej przyczyny nie zobowiązują osób, które weksel podpisały lub nazwiskiem których weksel został podpisany, nie skutkuje to nieważnością innych podpisów. Jak trafnie zauważył Sąd Najwyższy, wyrok nie musi dotyczyć niepodzielnie wszystkich dłużników wekslowych.5 Co więcej, nie będzie to również współuczestnictwo jednolite, albowiem zgodnie ze stanowiskiem przedstawionym przez Sąd Najwyższy w powołanym orzeczeniu, współuczestnictwo w sporze dłużnika głównego i jego poręczycieli jest wprawdzie współuczestnictwem materialnym, ale nie ma charakteru współuczestnictwa jednolitego.

WSPÓŁUCZESTNICTWO PROCESOWE PO STRONIE WIERZYCIELA WEKSLOWEGO

W sytuacji, gdzie po stronie wierzyciela wekslowego w charakterze współremitentów lub współindosatariuszy będzie występowało kilka osób, zajdzie przypadek współuczestnictwa materialnego czynnego, albowiem przedmiot sporu będzie stanowić wspólne im prawo do otrzymania zapłaty za weksel, którego są współwierzycielami.6 Ponadto, przedmiotowe współuczestnictwo będzie dodatkowo oparte na drugim kryterium, czyli tej samej podstawie faktycznej, którą jest weksel, oraz na podstawie prawnej, a mianowicie przepisach PrWeksl.

W tym miejscu należy podkreślić, że współuczestnictwo wierzycieli wekslowych będzie współuczestnictwem koniecznym, ponieważ współremitenci lub współindosatariusze tylko łącznie mogą wykonać uprawnienia z weksla. Stanowią oni jednolitą całość i nie jest możliwa formalnoprawna niezależność i samodzielność działania poszczególnych wierzycieli wekslowych. Zatem wniesienie pozwu tylko przez jednego z nich, z powołaniem się na fakt posiadania weksla, nie jest dopuszczalne. Należy również zaznaczyć, że w tym przypadku będziemy mieli do czynienia również ze współuczestnictwem jednolitym, wobec czego wyrok musi dotyczyć niepodzielnie wszystkich wierzycieli.

W sytuacji, gdy po stronie wierzyciela wekslowego występuje kilka osób, działających w różnym charakterze, np. poręczycieli i indosatariuszy, z których każdy zapłacił część sumy wekslowej i dochodzi zwrotu zapłaconej przez siebie kwoty, to ich współuczestnictwo będzie współuczestnictwem materialnym, jednakże nie będzie ono konieczne i jednolite. W takim przypadku sąd może inaczej rozstrzygnąć o zasadności roszczenia każdego z powodów w stosunku do pozwanego lub pozwanych.


1 Ibidem, s. 153.
2 J. Kozak, Glosa do wyroku SN z 19 marca 1997 roku, III CKN 31/97, OSP 1997, z. 11, poz. 208.
3 IV CZ 7/77, OSN 1977, nr 8, poz. 146.
4 M. Jędrzejewska, Współuczestnictwo procesowe, Warszawa 1975, s. 94.
5 Wyrok SN z dnia 23 listopada 1982 roku, IV PR 329/82, OSN 1983, nr 7, poz. 101.
6 I. Rosenbluth, Postępowanie nakazowe w sprawach wekslowych i czekowych, Warszawa 1938, s. 9.

Skomentuj

Twój adres e-mail nie będzie publikowany. Wymagane pola zostały zaznaczone. *