201607.25
0
0

road-sign-1280256_1280

Zarzuty obiektywne to takie, które wynikają z treści weksla, a które powodują nieważność zobowiązania. Przykładem może być między innymi: brak zdolności wekslowej oraz zdolności do działań wekslowych, zarzut braku formy i nieautentyczności podpisu oraz braku protestu lub spóźnionego protestu, zarzut zmiany tekstu weksla, zarzut przedawnienia. Mianem zarzutów obiektywnych (bezwzględnych, in rem) określa się zarzuty wynikające bezpośrednio z treści samego weksla albo znajdujące uzasadnienie w przepisach ustawy i powodujące nieważność zobowiązania wekslowego. Ten rodzaj zarzutów sprawia, że weksle i implicite płynące z niego zobowiązanie jest nieważne. W odróżnieniu bowiem od zarzutów subiektywnych, zarzuty obiektywne mają zastosowanie do wszystkich zainteresowanych. Zarzuty obiektywne nie opierają się bowiem na stosunkach osobistych dłużnika z poprzednimi posiadaczami weksla. Nie mogą być podnoszone tylko wtedy, gdy Prawo wekslowe na to nie zezwala, np. wystawca weksla trasowanego nie może uwolnić się od odpowiedzialności za zapłatę weksla.

Do zarzutów obiektywnych zaliczamy:

I. Zarzut braku zdolności wekslowej oraz zarzut braku zdolności do czynności wekslowych w chwili zaciągania zobowiązania wekslowego.

W tym miejscu warto zauważyć, że przedmiotowy zarzut może podnieść wyłącznie dłużnik wekslowy, którego on dotyczy, a więc ten, który nie miał zdolności wekslowej i zdolności do czynności wekslowych w dacie wystawienia weksla. Osoba, która utraciła zdolność wekslową po podpisaniu weksla nie może powoływać się na ten zarzut. Ponadto, także inny dłużnik wekslowy, mający wiedzę o braku zdolności do działań wekslowych osoby podpisanej na wekslu, nie będzie mógł podnosić tego zarzutu. Jak trafnie zaznaczył Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 17 marca 1931 roku zarzut braku zdolności wekslowej i zdolności do czynności wekslowych może być przedstawiony każdemu posiadaczowi weksla niezależnie od tego, czy wiedział  o braku zdolności wekslowej i zdolności do czynności wekslowych dłużnika wekslowego.1 W literaturze wskazuje się, że ciężar dowodu, iż dłużnik w chwili składania podpisu na wekslu nie miał zdolności do czynności wekslowych spoczywa na dłużniku.2

II. Zarzut braku legitymacji wekslowej.

Przedmiotowy zarzut może być podniesiony przeciwko każdemu posiadaczowi weksla przez każdego dłużnika wekslowego. Orzecznictwo i literatura stoją na stanowisku, że ciężar dowodu, iż powód nie jest prawnym posiadaczem weksla ciąży na podmiocie, który ten zarzut podnosi.3 Na powodzie natomiast, co trafnie zaznaczył Sąd Najwyższy, ciąży ciężar udowodnienia posiadania przez niego legitymacji formalnej, wbrew dowodom przedstawionym przez pozwanego. 4

III. Zarzut braku zastępstwa w przypadku osób, które nie mają pełnej zdolności do czynności prawnych lub zarzut braku reprezentacji, odnoszący się do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, którym przepisy prawne przyznają zdolność prawną.

IV. Zarzut braku umocowania do zaciągania zobowiązań wekslowych

Na ten zarzut może powoływać się wyłącznie osoba, w imieniu której przedstawiciel, który nie był do tego upoważniony lub który przekroczył granice umocowania, złożył podpis na wekslu. Zarzut braku umocowania może być skierowany przeciwko każdemu posiadaczowi weksla, bez względu na to, czy wiedział on o braku umocowania.5 Ciężar dowodu spoczywa na dłużniku wekslowym, albowiem to on podnosi zarzut podpisania weksla przez osobę, która nie była do tego uprawniona.

V. Zarzut braku zamiaru zaciągania zobowiązania wekslowego

Przedmiotowy zarzut odnosi się do przypadku, w którym osoba podpisana na wekslu nie miała zamiaru zaciągania zobowiązania wekslowego, tj. podpisała weksel pod wpływem błędu, podstępu, groźby lub przemocy, w stanie wyłączającym świadome lub swobodne powzięcie decyzji lub wyrażenie woli. W doktrynie i orzecznictwie6 przyjmuje się, że zarzut ten można podnosić przeciwko każdemu posiadaczowi weksla, zaś ciężar dowodu, iż podpis na wekslu został złożony bez zamiaru zaciągania zobowiązania wekslowego, spoczywa na dłużniku, podnoszącym ten zarzut.

VI. Zarzut nieważności weksla

Zgodnie z linią orzeczniczą Sądu Najwyższego, zarzut braku ustawowych elementów weksla przysługuje każdemu dłużnikowi wekslowemu przeciwko posiadaczowi weksla, niezależnie od tego, czy w chwili nabywania weksla wiedział o ważności zobowiązania wekslowego.7 Sąd w każdym stadium postępowania z urzędu obligatoryjnie uwzględnia nieważność weksla, nawet jeżeli zarzut ten nie zostanie podniesiony przez dłużnika wekslowego.

VII. Zarzuty dotyczące podpisu

Zarzut nieautentyczności podpisu może zostać podniesiony wyłącznie przez osobę, której podpis został sfałszowany, w związku z czym ciężar dowodu spoczywa na tej osobie, ponieważ to ona zaprzecza autentyczności swojego podpisu.

VIII. Zarzuty dotyczące protestu

Na zarzuty dotyczące protestu składają się: zarzut braku protestu, niedokonania protestu w odpowiednim terminie oraz zarzut nieważności protestu. W sytuacji dochodzenia sumy wekslowej w poszukiwaniu zwrotnym, przedmiotowy zarzut jest skuteczny wobec każdego posiadacza weksla wyłącznie wtedy, gdy posługuje się nim dłużnik zwrotny, dlatego iż odpowiedzialność dłużnika głównego nie zależy od protestu czy też przedstawienia weksla do płatności w odpowiednim terminie.

IX. Zarzut zmiany treści weksla

Zarzut zmiany treści weksla, co do zasady, przysługuje osobom, które podpisały się na wekslu przed zmianą jego treści. Międzywojenne orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że zarzut ten jest skuteczny w stosunku do każdego wierzyciela, bez względu na to, czy wiedział o zmianie czy też nie.8 Według A. Szpunara, zarzut zmiany treści weksla nie przysługuje osobie, która w sposób niebudzący wątpliwości wyraziła zgodę na tę zmianę.9 Przeciwne stanowisko zajął S. Wróblewski, twierdząc, że zgoda może być wyrażona również w sposób dorozumiany. 10

X. Zarzut złożenia sumy wekslowej do depozytu sądowego

Zarzut ten może być podniesiony przez każdego dłużnika wekslowego wobec każdego posiadacza weksla.

XI. Zarzut częściowej zapłaty weksla, kiedy zapis o takiej możliwości jest zamieszczony w samym wekslu.

W przypadku dokonania częściowej zapłaty weksla i braku wzmianki o tym fakcie w samym dokumencie, zarzut ten może być podnoszony wyłącznie w stosunku do osoby, na rzecz której dokonano zapłaty. Odnosi się to również do sytuacji, w której dłużnik zażądał odrębnego pokwitowania. Wynika to z obiegowego charakteru weksla, albowiem z treści samego weksla w sposób jednoznaczny musi wynikać fakt dokonania częściowej zapłaty.

XII. Zarzut odmowy przyjęcia częściowej zapłaty

W literaturze wskazuje się, że w przypadku, gdy posiadacz weksla odmawia przyjęcia częściowej zapłaty z tytułu weksla od akceptanta lub wystawcy weksla własnego, dłużnik główny, jak i zwrotny dłużnik wekslowy, może podnieść przeciwko niemu zarzut odmowy przyjęcia zapłaty częściowej.11

XIII. Zarzut odmowy wydania pokwitowania

Zarzut odmowy wydania pokwitowania może być podnoszony zarówno przy zapłacie częściowej, jak i przy zapłacie całkowitej, przez dłużnika wekslowego, któremu odmówiono pokwitowania. Zarzut ten może być podnoszony przeciwko każdemu posiadaczowi weksla.

XIV. Zarzut zapłaty weksla.

W sytuacji braku pokwitowania zapłaty na wekslu zarzut ten może być podniesiony przez wystawcę weksla własnego lub akceptanta w stosunku do wierzyciela, który otrzymał od niego zapłatę. Jeżeli na wekslu znajduje się pokwitowanie zapłaty zarzut zapłaty może być podnoszony przeciwko wierzycielowi i jego następcom prawnym.

XV. Zarzut przedwczesności roszczenia.

Niniejszy zarzut jest podnoszony w sytuacji skierowania sprawy do postępowania nakazowego przed datą wymagalności roszczenia.

XVI. Zarzut przedawnienia.

Należy zaznaczyć, że zarzut przedawnienia jest zarzutem skutecznym wobec każdego posiadacza weksla. Sytuacja, iż roszczenia wekslowe poszczególnych dłużników lub przeciwko nim ulegają przedawnieniu w różnym okresie, jak również fakt, iż w stosunku do jednych może nastąpić przerwa biegu przedawnienia, a wobec innych przedawnienie biegnie dalej, powoduje, iż nie każdy dłużnik wekslowy będzie mógł podnieść ten zarzut w procesie wekslowym.12

XVII. Zarzut umorzenia weksla

Dłużnicy wekslowi mogą powołać się na zarzut umorzenia weksla, jeżeli sąd wyda nakaz zapłaty na podstawie weksla, umorzonego w oparciu o art. 96 PrWeksl.

Opisane powyżej ograniczenia nie mają zastosowania wyłącznie do zarzutów materialnych płynących z weksla lub ze stosunku wekslowego. Nie mają one także zastosowania do wynikających z regulacji procesowych zarzutów formalnych. Należy zaznaczyć, że niezależnie od tego, jakie pozycje w stosunku wekslowym zajmują wobec siebie powód i pozwany, zawsze jest możliwe podniesienie zarzutu istnienia przesłanki procesowej ujemnej, do której możemy zaliczyć powagę rzeczy osądzonej – res iudicata lub zawisłość sporu – lis pendens, a także zarzutu przesłanki procesowej dodatniej, m.in. brak zdolności sądowej lub procesowej stron.


1 Rw 1812/30, OSP 1931, poz. 506.
2 I. Rosenbluth, Prawo wekslowe i czekowe, Kraków 1936 s. 85.
3 Orzeczenie SN z dnia 13 stycznia 1936 roku, III C 535/34, Zb. Orz. SN 1936, nr 9, poz. 352, I. Rosenbluth, Prawo…, s. 213, H. Harman, Zarzuty przeciwko wekslowemu nakazowi zapłaty w postępowaniu nakazowym, Warszawa 1937, s. 46, S. Wróblewski, Prawo wekslowe i czekowe, Kraków 1936, s. 103.
4 Orzeczenie SN z dnia 13 stycznia 1936 roku, III C 535/34, Zb. Orz. SN 1936, nr 9, poz. 352.
5 Orzeczenie SN z dnia 10 marca 1938 roku, I C 458/37, Zb. Orz. Sn 1939, nr 1, poz. 33.
6 K. Piasecki, Prawo…, s. 18, I. Rosenbluth, Prawo…, s. 281, H. Warman, Zarzuty…, s. 53, orzeczenie SN z dnia 17 marca 1931 roku, Rw. 1812/30, OSP 1931, poz. 506.
7 Orzeczenie SN z dnia 20 lipca 1932 roku, N 2171/31, PPH 1933, poz. 1027, orzeczenie z dnia 12 czerwca 1934 roku, II C 590/34, Zb. Orz. SN 1934, poz. 818.
8 Orzeczenie SN z dnia 30 marca 1933 roku, II C Rw. 338/33, Zb. Orz. SN 1933, poz. 184, orzeczenie SN z dnia 28 listopada 1930 roku, I C 1462/30, PPH 1931, poz. 715.
9 A. Szpunar, Komentarz …, art. 69, teza 5.
10 S. Wróblewski, Prawo…, s. 252.
11 T. Komosa, W. Opalski, Prawo wekslowe. Prawo czekowe. Komentarz, Warszawa 1999, s. 87; I. Rosenbluth, Prawo…, s. 435, A. Szpunar, Komentarz …, s. 181, S. Wróblewski, Prawo…, s. 187.
12 I. Heropolitańska, Prawo…, s. 151.

Skomentuj

Twój adres e-mail nie będzie publikowany. Wymagane pola zostały zaznaczone. *