201607.25
0
0

doradztwopodatkoweZarzuty subiektywne mają zastosowanie jedynie w stosunku do oznaczonego wierzyciela, albowiem są oparte na stosunkach osobistych z konkretnym wierzycielem wekslowym. W literaturze wyróżnia się m.in.: zarzuty związane z czynnością prawną będącą podstawą wręczenia weksla, dotyczące samego wręczenia weksla, podpisu z grzeczności, pozorności indosu, prolongaty, potrącenia, zrzeczenia się roszczenia przez wierzyciela lub zawarcia ugody albo związane z wekslem in blanco.

Jak wskazano powyżej, zarzuty subiektywne dotyczą takiego stosunku wekslowego, gdzie posiadaczem weksla jest osoba, z którą łączy dłużnika stosunek osobisty, uzasadniający dane zarzuty. W doktrynie wyróżnia się następujące rodzaje wekslowych zarzutów subiektywnych:

I. Zarzuty wynikające z czynności prawnej , na podstawie której wystawiono weksel, m.in.:

1. zarzut nieważności czynności prawnej,

2. zarzut braku waluty, polegający na braku otrzymania wzajemnego świadczenia w zamian za które druga strona otrzymała weksel,

3. zarzut wadliwości wzajemnego świadczenia,

4. zarzut kaucyjności lub depozytowości weksla, który polega na niespełnieniu warunków, od których na mocy umowy stron zależała możliwość skorzystania z weksla przez jego posiadacza,

5. zarzut wygaśnięcia zabezpieczonego wekslem zobowiązania.

II. Zarzut świadomego działania na szkodę dłużnika

W doktrynie przyjmuje się, że nabywca weksla świadomie działał na szkodę dłużnika wekslowego, jeżeli równocześnie zachodzą następujące okoliczności:1

1. nabywca wiedział o istnieniu zarzutu, jaki dłużnik miałby przeciwko swojemu poprzednikowi,

2. znał zarzuty przysługujące dłużnikowi przeciwko poprzedniemu posiadaczowi w momencie nabycia weksla; późniejsze uzyskanie tej informacji nie wpływa na fakt działania przez niego w dobrej wierze i nie ma znaczenia prawnego,2

3. nabycie weksla było dobrowolne,

4. nabywca był przekonany, że zarzuty są prawnie uzasadnione i będą istniały w momencie płatności weksla,

5. w momencie indosowania nabywca miał świadomość, że nabycie przez niego weksla i pozbawienie dłużnika zarzutów osobistych spowoduje poniesienie szkody przez dłużnika,3

6. pozbawienie dłużnika wekslowego przez nabywcę weksla zarzutów osobistych musi być dla dłużnika obiektywnie szkodliwe.

III. Zarzuty odnoszące się do czynności wręczenia weksla, czyli zarzut kradzieży weksla in blanco oraz zarzut wręczenia weksla innej osobie na skutek błędu lub podstępu.

W tym miejscu należy zaznaczyć, że zarzuty dotyczące wręczenia weksla są niedopuszczalne w stosunku do osób, które nabyły weksel bez rażącego niedbalstwa i złej wiary.

IV. Zarzut tzw. prolongaty.

Zarzut prolongaty wynika z zawarcia umowy pomiędzy posiadaczem weksla a odpowiedzialnym z weksla, na mocy której dłużnik w terminie płatności weksla miał wystawić kolejny weksel, jednakże z późniejszym terminem płatności.

V. Zarzut potrącenia

Powyższy zarzut polega na tym, że dłużnik wekslowy posiada wobec posiadacza weksla, który dochodzi zapłaty weksla, wzajemną wierzytelność. W postępowaniu nakazowym, w myśl art. 485 k.p.c. przedstawione do potrącenia mogą być tylko te roszczenia, które zostały potwierdzone: dokumentem urzędowym, zaakceptowanym przez dłużnika rachunkiem, wezwaniem dłużnika do zapłaty i pisemnym oświadczeniem dłużnika o uznaniu długu lub zaakceptowanym przez dłużnika żądaniem zapłaty, zwróconym przez bank z powodu braku środków na rachunku bankowym.

VI. Zarzut podpisu z grzeczności.

Zarzut ten odnosi się do sytuacji, w której ktoś podpisuje się na wekslu w charakterze indosanta, akceptanta lub wystawcy, a w rzeczywistości poręcza za inną osobę. Może być podniesiony skutecznie przeciwko tej osobie, na korzyść której osoba podpisująca weksel grzecznościowo złożyła swój podpis.4 W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że wobec osób trzecich zarzut podpisu z grzeczności może być skutecznie podniesiony tylko wtedy, gdy osoba trzecia, nabywając weksel, świadomie działała na szkodę osoby podpisującej weksel z grzeczności.5

VII. Zarzut pozorności indosu.

Niniejszy zarzut odnosi się do sytuacji, w której posiadacz weksla, zamiast indosu pełnomocniczego, przelewa prawa z weksla za pomocą indosu własnościowego na zasadzie tajnego pełnomocnictwa. Celem takiego zarzutu jest zrównanie w skutkach pozornego indosu własnościowego z indosem pełnomocniczym.

VIII. Zarzut wygaśnięcia zobowiązania wekslowego.

W przypadku wygaśnięcia zobowiązania wobec akceptanta lub wystawcy weksla własnego, niniejszy zarzut może być podniesiony przez każdego dłużnika wekslowego. Natomiast jeżeli zobowiązanie wekslowe wygaśnie z przyczyn zachodzących po stronie jednego dłużnika, na zarzut wygaśnięcia zobowiązania może powoływać się wyłącznie ten dłużnik. Ponadto należy podkreślić, że niniejszy zarzut nie może podniesiony przeciwko następnym posiadaczom weksla, którzy nabyli dokument w dobrej wierze.

IX. Zarzut wypełnienia weksla in blanco niezgodnie z zapisami zawartego porozumienia wekslowego.

X. Zarzut zapłaty weksla, polegający na twierdzeniu przez zobowiązanego z weksla, że weksel został zapłacony.

Mając powyższe na względzie, należy zaznaczyć, że jeżeli w międzyczasie doszło do przeniesienia weksla na drodze indosu, dłużnik, co do zasady, nie może podnosić wskazanych powyżej zarzutów do nowego posiadacza weksla, chyba, że nabywca świadomie działał na szkodę dłużnika. Kolluzja, czyli świadome działanie na szkodę dłużnika polega na posiadaniu przez nabywcę wiedzy o zarzutach osobistych w stosunku do indosanta i świadomości pozbawienia dłużnika możliwości skorzystania z nich na skutek przeniesienia praw z weksla na drodze indosu.

W tym miejscu należy zaznaczyć, że powyższe ograniczenia nie mają odniesienia do sytuacji przeniesienia praw z weksla poprzez dokonanie przelewu, albowiem w przeciwieństwie do indosu taki tryb przeniesienia praw z weksla nie wyklucza możliwości powoływania się na zarzuty osobiste przez dłużnika.


1 I. Rosenbluth, Prawo…, s. 308.
2 A. Glasner, A. Thaler, Prawo wekslowe. Prawo czekowe, Bielsko-Biała 1997, s. 111; T. Komosa, W. Opalski, Prawo…, s. 59, I. Rosenbluth, Prawo…, s. 308.
3 H. Warman, Weksel i czek w obrocie i postępowaniu sądowym, Warszawa 1938, s. 136.
4A. Szpunar, Zarzuty przysługujące dłużnikom wekslowym, PPH 1993, nr 6, s. 7.
5 I. Rosenbluth, Prawo…, s. 292; A. Szpunar, Zarzuty…, s. 7; orzeczenie SN z dnia 13 marca 1929 roku, III Rw. 350/29, Zb. Orz. SN 1929, poz. 93.

Skomentuj

Twój adres e-mail nie będzie publikowany. Wymagane pola zostały zaznaczone. *