201602.09
0

22000191_a3d77102eb_bRegulacja zasad udzielania zamówień publicznych znajduje się w art. 7-10 ustawy p.z.p., ponadto są one rozwijane w dalszych przepisach wspomnianej ustawy. Zasady te tworzą podstawy systemu zamówień publicznych, natomiast ich pogwałcenie może wywołać określone skutki prawne, jak np. powtórzenie czynności zamawiającego, unieważnienie postępowania czy względne unieważnienie zawartej umowy. Naruszenie zasad zamówień publicznych, może być także podstawą do wniesienia odwołania do KIO (art. 180 p.z.p).

Jako zasady o fundamentalnym znaczeniu doktryna1 wymienia zasady uczciwej konkurencji oraz równego traktowania wykonawców, argumentując to tym, że „pozwalają one na realizację celów ustawowych, tj. efektywnego i gospodarnego dysponowania środkami publicznymi oraz zapewnienia dostępu do zamówień wszystkim podmiotom zdolnym do ich wykonania”. Przy czym, jak zauważa A. Sołtysińska2, zasady te stosuje się nie tylko do wykonawców krajowych, ale należy się nimi posługiwać, także w stosunku do wykonawców z innych krajów Unii Europejskiej.

Rozwijając przemyślenia z poprzednich akapitów oraz analizując ustawę, jako podstawowe zasady zamówień publicznych należałoby wyróżnić:

a) zasadę uczciwej konkurencji (art. 7 ust. 1 i 2 p.z.p);

b) zasadę równouprawnienia wykonawców (art. 7 ust.1 i 2 p.z.p.);

c) zasadę udzielania zamówień zgodnie z przepisami ustawy (art. 7 ust. 3 p.z.p.);

d) zasadę jawności (art. 8 p.z.p.);

e) zasadę formy pisemnej i języka polskiego (art. 9 p.z.p.);

f) zasadę prymatu przetargu (art. 10 ust. 1 p.z.p.)

Ad a) Zasada uczciwej konkurencji zobowiązuje zamawiającego do przestrzegania przepisów, które dotyczą przeprowadzenia postępowania w sposób nie dyskryminujący któregokolwiek z wykonawców. Wszelkie czynności powinny być dokonane w sposób bezstronny i obiektywny. Realizując tę zasadę p.z.p. nakazuje zamawiającemu odrzucić ofertę, której złożenie jest czynem nieuczciwej konkurencji w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (art. 89 ust. 1 pkt. 3 p.z.p), która zawiera cenę, rażąco niską w porównaniu do przedmiotu zamówienia (art. 89 ust. 1 pkt. 4 p.z.p), a także nakazuje wyłączenie osób, co do których może zachodzi podejrzenie braku bezstronności (art. 17 ust. 1 pkt 4 p.z.p). Mechanizmem, pomagający zachować uczciwą konkurencję, jest również instytucja ogłoszeń w p.z.p.3

Ad b) Zasada równouprawnienia wykonawców oznacza jednakowe ich traktowanie na każdym etapie postępowania. Nie można stosować żadnych przywilejów czy środków dyskryminujących poszczególnych wykonawców. Powinni oni być informowani na równych zasadach oraz w tym samym czasie. Zamawiający musi stosować identyczne kryteria oraz wymagania w stosunku do wykonawców, ponadto jednakowa powinna być ocena złożonych przez nich ofert. Realizacją tej zasady są m.in. przepisy dotyczące określenia w sposób nie dyskryminujący przedmiotu zamówienia czy przepisy o ogłoszeniach. Należy także nadmienić, jak stwierdziła Główna Komisja Orzekająca w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów4, że zasada równego traktowania nie ma zastosowania w przypadku, gdy w postępowaniu bierze udział tylko jeden wykonawca (np. zamówienie z wolnej ręki). Jednak nadal może dojść do naruszenia tej zasady poprzez eliminację wykonawców przez zamawiającego, po to, by tylko jeden z nich mógł wziąć udział w postępowaniu.

Ad c) Zasada udzielania zamówień została wyodrębniona w art. 7 ust. 3 p.z.p.. Zgodnie z tą zasadą realizacją zamówienia powinien się zająć wyłącznie wykonawca wybrany przez zamawiającego. Żaden inny wykonawca nie może (poza wyjątkiem w postaci sukcesji uniwersalnej5) przejąć jego praw i obowiązków. Potwierdza to również orzecznictwo Sądu Najwyższego, w którym jednoznacznie stwierdzono, że „niedopuszczalna jest zmiana podmiotowa umowy zawartej w następstwie przetargu, umożliwiająca przejęcie zamówienia publicznego”6. Taka zmiana zaprzepaszczałaby sens prowadzenia postępowania oraz wyboru najkorzystniejszej oferty.

Ad d) Zasada jawności jest kolejną zasadą wyróżnioną w ustawie p.z.p.. Wyraża się ona w jawności dokumentacji procedury zamówieniowej, jak i w dostępie do informacji o zamówieniach. Zasada ta podlega jednak ograniczeniu w niektórych kwestiach. Należy tu wymienić informacje zawarte w ofercie, konkursie, pracy konkursowej czy inne, które są tajemnicą przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, jeżeli wykonawca zastrzegł, że nie mogą być one udostępniane (art. 8 ust. 3 p.z.p.).

Ad e) Zasada formy pisemnej7 została uregulowana w art. 9 ust. 1 p.z.p., zgodnie z którym wszelkie czynności w postępowaniu o udzielenie zamówienia prowadzi się w formie pisemnej, z zastrzeżeniem wyjątków znajdujących się w ustawie. Jako wyjątki, należy tutaj wskazać w szczególności art. 27 p.z.p., w którym ustawodawca dopuszcza przekazywanie wniosków, oświadczeń i zawiadomień także faksem i drogą elektroniczną, jednak te sposoby komunikacji nie mogą w żaden sposób naruszać konkurencji. Ponadto przepis ten przewiduje także przekazanie przez telefon informacji o złożeniu wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. Uważa się wtedy taki wniosek za złożony w terminie, jeżeli został wysłany przed upływem terminów do składania wniosków, a zamawiający otrzymał go w ciągu 7 dni od upływu tego terminu. Należy również zwrócić uwagę, że w przypadku zastosowania instytucji dynamicznego systemu zakupów oraz aukcji elektronicznej, forma pisemna zostaje wyłączona na rzecz formy elektronicznej z bezpiecznym podpisem elektronicznym, weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Zasada języka polskiego znajdująca się w art. 9 ust. 2 oznacza, że postępowanie prowadzone powinno być w języku polskim. Ustawodawca w art. 9 ust.3 przewiduje wyjątek od tej reguły – za zgodą zamawiającego wniosek o dopuszczenie, oświadczenia i inne dokumenty mogą być również składane w jednym z języków powszechnie używanych w handlu międzynarodowym lub w języku kraju, w którym zamówienie jest udzielane.

Ad f) Zgodnie z tą zasadą, podstawowymi trybami udzielania zamówień publicznych jest przetarg ograniczony lub nieograniczony. Mogą one być stosowane zawsze, bez żadnych ograniczeń, gdyż gwarantują pełną konkurencyjność postępowania (dla zamówień sektorowych oraz zamówień podprogowych, podstawowym trybem są także negocjacje z ogłoszeniem). Jako pozostałe tryby, ustawa wymienia (art. 10 ust. 2): negocjacje z ogłoszeniem, dialog konkurencyjny, negocjacje bez ogłoszenia, zamówienie z wolnej ręki, zapytanie o cenę oraz licytację elektroniczną. Są to jednak tryby dodatkowe, które mogą być stosowane jedynie po spełnieniu przesłanek określonych w ustawie. Należy zauważyć, że ten katalog jest zamknięty, dlatego nie należy jako osobnego trybu traktować konkursu czy umowy ramowej8.


1 zob. W. Dzierżanowski, Prawo…, komentarz do art. 7.

2 A. Sołtysińska, Zasada równości w prawie zamówień publicznych Wspólnot Europejskich, w świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, PUG 1998 nr 10
3 Zagadnienie to omówione zostało w rozdziale II pkt 2.4 prezentowanej pracy.
4 Orzeczenie Głównej Komisji Orzekającej w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych z dnia 6 czerwca 2005 r.
5 Andrzej Wach, Wykład Specjalizacyjny WPIA UW Prawo zamówień publicznych w 2011 roku
6 Sąd Najwyższy wyrok z dnia 13 stycznia 2004 r., V CK 97/03, OSNC 2005, nr 2, poz. 34
7 zob. W. Dzierżanowski, Prawo…, komentarz do art. 9.
8 zob. W. Dzierżanowski, Prawo…, komentarz do art. 10.

Skomentuj

Twój adres e-mail nie będzie publikowany. Wymagane pola zostały zaznaczone. *